آیین نمایش گونه ی شادی بخش عروس گوله aroos guleh در گیلان زمین

عروس گوله که در گویش های مختلف زبان گیلکی نقاط مختلف استان گیلان به نام های دیگری چون  عروس گولی، عروسی گوله، عروسی گولی، پیربابو، عروسی غوله مشهور است. نمایش گونه‌ای ست که غول ، پیربابو و نازخانم نقش اصلی را آن ایفا می کنند. پیربابو شخصی است که خود را به هیات پیرمردی می‌آراید و غول مردی است که کلاهی از ساقه‌های خشک شالی (کلش، کلوش، kolash ، koloosh) بر سر می‌گذارد و نقش ناز خانم را هم یکی از جوانانی که لباس زنانه به تن دارد، اجرا می کند. موضوع این نمایش میدانی شادی بخش، دعوای غول و پیربابو بر سر نازخانم است که به کشتی بین این دو می‌انجامد. غول مظهر (سیاهی و زمستان) و پیربابو، نماد (باغبانی و ارزانی گر عروس گل به طبیعت و مردم) است.

 

در این کشتی، غول پیروز می‌ شود و همراه نازخانم رقص‌ کنان بازی را به پایان می‌برد. سایر اعضا ی این نمایش فانوس‌دار، بارکش، نوازنده  و کاس خان می باشند. برای اجرای نقش غول، چهره جوان تنومندی را با پودر زغال یا دوده سیاه کرده,کلاه مقوایی، کلش یا کاغذ عجیب و غریبی سرش می گذارند. در شماری از آبادی ها و روستاها نیز دو شاخ گاو بر سرش و ریش انبوه سیاهی بر چهره اش می بندند. چند جارو به عنوان دم بر پشت شلوارش و دسته ای بزرگ ساقه خشک شده ی شالی(کولوش) بر پشت و شکم و سینه او و چند زنگ بزرگ آفتابه ای و زنگوله بر کمر, پا و لباسش می آویزند و او را به شکل و هیات وحشتناکی در می آورند.

 

زمان برگزاری نمایش در روستاهای محتلف متفاوت از هم و به طور تقریبی بین یک هفته تا یک ماه است و از حدود نیمه دوم اسفند ماه شروع می شود. گروه نمایش پس از غروب آفتاب از خانه ای به خانه دیگر می روند و در حیاط و فضای باز جلوی هرخانه، برنامه خود را اجرا می کنند و در هر خانه‌ای هم که این نمایش شادی بخش را انجام دهند، کولبارچی از صاحب‌خانه(خانه خواه) هدایایی مثل برنج، تخم مرغ، شیرینی و گاهی هم پول طلب می کنند. عروس گوله در واقع گروه نمایشی سیار و اجرای آن میدانی است.

 
نمایش عروس‌گوله، ریشه در آیین های نمایشی اسطوره‌های کهن مربوط به آغاز بهار دارد که در آن‌ها نمادهای سال کهنه و نو با هم به ستیز برمی‌خیزند. شاید در اینجا کنایه از طبیعت زیبای بهاری باشد. امروزه، متاسفانه این آیین باشکوه تنها در پاره محدودی از نقاط روستایی به ویژه نواحی کوهستانی گیلان برپا می شود.
 
فرازهایی از ترانه عروس گولی به زبان گیلکی گویش گالشی:
«عروس گوله بیاردیم … جان دله بیاردیم
خانخواه تره نیاردیم … تی پسره بیاردیم
آهای پیر بابو … تی افسار کهنه وابو … تی پالون پیربابو»
پیر بابو:
«غول ببین غوله … کمر بجیر توله … کمر بجور نقره»
غول:
«عروس گوله می شه … می جانه شه … می دلشه … سیاه کشمشه
عروس گوله بیاردیم … جان دله بیاردیم
عروس گوله همینه … ببینین چه نازنینه»

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *