تاریخ گیلان (جنوب کاسپین)

 

پیش از تاریخ

گیلان در عصر سنگ (بخش اول)گیلان در عصر سنگ (بخش دوم)
گیلان در عصر مس و برنز
گیلان در عصر آهن

قوم های باستانی

کاس ها(کاسپیان)
کادوس ها
آمارد ها

تمدن ها (۳۰۰۰ BCE)

تمدن مارلیک-دیلمان (گیلان)
تمدن تالش (گیلان)

جنگ بومیان گیلان با مهاجر های آریایی (۶۷۸–۳۳۰ BCE)

جنگ های بومیان گیلان با اقوام مهاجر ماد (۶۷۸–۵۵۰ BCE)
آمارد ها و کادوس ها نیرو های مستقل متحد کوروش (۵۵۰–۵۳۰ BCE)
نبود گیلان در ردیف مالیات دهندگان به داریوش (۵۲۲–۴۸۶ BCE)
نبرد بزرگ خونین میان اردشیر و کادوسیان (۴۰۴–۳۳۸ BCE)
شجاعت سپاهیان گیلانی در نبرد گوگمال (۳۳۶–۳۳۰ BCE)

نبرد اسکندر کبیر و گیلانیان (CE 220-BCE 312)

نبرد گیلانیان با اسکندر کبیر (۳۱۲–۶۳ BCE)
لشکر کشی های پی در پی فرهاد اول به گیلان (CE 220-BCE 240)

فرشوادگر (CE 761-BCE 2500)

ناحیه تاریخی فرشوادگر
گیل و دیلم از اقوام آمارد و کادوس
گشنسب پادشاه فرشوادگر (گیلان و طبرستان) 
 پیدایش کیش مزدکی در فرشوادگر 
به قدرت رسیدن سلسله گاوبارگان در فرشوادگر (۶۴۰–۷۴۸)
اسپهبد خورشید ملقب به فرشواد مرزبان  (۷۴۸–۷۶۱)

گیلان پس از اسلام

تغییر دین به اسلام در گیلان
علویان گیلان(دیلمان)  (۸۶۴–۹۲۹)
اسفار بن شیرویه و پایان حکومت علویان (۹۲۹–۹۳۱)

فرمانروایی دیلمیان(گیلانیان) بر خاورمیانه

سالارایان یا آل مسافر دیلمی (گیلانی) (۹۱۹–۱۰۶۲)
جستانیان یا آل جستان دیلمی (گیلانی) (۸۰۰–۹۰۰)
زیاریان یا آل زیار دیلمی (گیلانی) (۹۳۱–۱۰۹۰)
بوییان یا آل بویه دیلمی (گیلانی) (۹۳۴–۱۰۵۵)

 

گیلان بی‌هیچ گزافه و گمان، یکی از کهن‌سال‌ترین زیستگاه‌ها و خاستگاه‌هاست. امروز از گیلان بزرگ چه مانده است جز نشانه‌هایی در دل کتاب های تاریخ و بناهایی رو به ویرانی‌اندو یاد ها و نواهایی در باورها و آیین‌ها و آواهایی که بر زبان مردان و زنان این دیار به زیبایی نشسته‌اند و بر شیوه‌های زیست مردمان این سامان دلالت دارند.

برای شناخت این سرزمین سبز و آنچه از این میراث ارزشمند باقی مانده است باید پژوهش ها و تحقیقات اندیشمندان و تاریخ نگاران و باستان شناسان را گرد هم آورد و به نسل جوان این سرزمین معرفی کرد.

 

در این بخش از کاسپی سامؤن ما با کنار هم قرار دادن منابع تاریخی و باستانی سعی کردیم در چند مقاله تاریخ گیلان را منتشر کنیم. منابع مقاله در پایان هر مقاله معرفی شده هست. برای نوشتن این مقالات از سلسله نوشته های دکتر ناصر عظیمی دوبخشری در مجله گیلوا و از مقالات وبلاگ می گیلان و ویکی‌پدیا گیلکی/گِلکی منابع و کتاب های تاریخی مختلف استفاده کرده‌ایم.