جنوب کاسپین در عصر آهن

عصر آهن در دانش باستان‌شناسی دوره‌ای است که در آن بشر به گستردگی از آهن در جایگاه ماده‌ای برای ساخت ابزار و جنگ‌افزار سود برد. به جز این جامعه‌های کهن تغییرهایی در زمینه کشاورزی، باورها و شیوه‌های هنری نسبت به گذشته یافت. سختی، دمای گدازش بالا و فراوانی سنگ آهن این فلز را در سنجش با برنز خواستنی‌تر می‌نمود. در عصر آهن سه امپراتوری ( آشور و اورارتو و ایلام) در جنگ بودند . تمدن های مارلیک-دیلمان گیلان و تالش گیلان درعصر آهن به دلیل شرایط جغرافیای دارای امنیت بوده اند. ثبات و امنیت در این سرزمین باعث شد تا در زمانی کوتاه عصر آهن  در گیلان شکوفا شود همچنین پژوهشگران نیز بر این باورند که تمدن های گیلان به دلیل شرایط تاریخی و منطقه ای تاثیرات بسزایی در تمدن های همسایه همچون آشور داشته.  

 

به باور دکتر ناصر عظیمی دوبخشری تمدن مارلیک و دیلمان تمدن های جدا از هم نیستند  و مردمان آن  نمی‌توانسته‌اند به دلایل غلبه اقتصاد دام‌داری شبانی و شرایط جغرافیایی این ناحیه از دو واحد اجتماعی جداگانه‌ای برخوردار بوده باشند . چون غالب معیشت این ناحیه در دوره مورد بحث مبتنی بر دام‌داری شبانی بوده که از کوه‌های واقع در ناحیه‌ای که بعدها به دیلمان شهرت یافت و به ویژه از ارتفاعات اطراف دلفک، دیلمان و سُماموس غربی برای ییلاق و از دره سفیدرود (از تنگه منجیل تا نزدیک امام‌زاده هاشم و به ویژه دشت نسبتن وسیع رستم‌آباد) به عنوان قشلاق و زمستان‌گذرانی بهره می‌گرفتند.

 

آن‌ها در استفاده از زیست‌گاه‌ها و چراگاه‌های قشلاقی و ییلاقی فوق به ناگزیر، به مصالحه‌ای نیاز داشتند و همین نیاز احتمالن موجب پیدایش یک قدرت واحد سیاسی با فرهنگ و شیوه مشترک زندگی بوده است که مرکز قشلاقی آن می‌باید احتمالن در مارلیک (و به احتمال زیاد پیله‌قلعه در نزدیکی چراغ‌علی‌تپه یا همان مارلیک) و مرکز ییلاقی آن را در یکی از روستاهای باستانی دیلمان فرض نمود.

 

در مورد نام تمدنی که در ناحیه تالش کشف شده و به طور عموم بیشتر منتسب به ناحیه کشف اصلی آن، یعنی «آق اولر» معروف است، بهتر است آن را تمدن تالش بنامیم.

تمدن مارلیک-دیلمان (گیلان)

–  تمدن تالش (گیلان)

 
منابع:

[۱]-سلسله نوشته های دکتر ناصر عظیمی دوبخشری در مجله گیلوا

3 دیدگاه در “جنوب کاسپین در عصر آهن

  • آذر ۲۶, ۱۳۹۲ در۵:۲۲ ق.ظ
    پیوندیکتا

    درکش برام سخته که چطور حکومتی باعظمت میتونه باشه و کوچ نشین

    پاسخ
  • آذر ۲۶, ۱۳۹۲ در۳:۴۱ ب.ظ
    پیوندیکتا

    این قوم دام داری میکردند اکثرا و با توجه به اثار هایی که پیدا شده کشاورزی تو تمدن مارلیک زیاد پیشرفته نبود . همین باعث میشد اینا تو فصل های مختلف سال ییلاق و قشلاق انجام بدند .

    اینکه چرا کشاورزی اینجا پیشرفته نبود . تو این تمدندام بزرگ یعنی به طور مشخص گاو، نقش پراهمیتی در اقتصاد دام‌داری ایفا می‌کرد. هنرمندان تمدن مارلیک-دیلمان گویا تمایل داشتند تمام هنر و تکنیک خود را صرف ساخت این موجود بهره‌ده برای انسان کنند.

     


    تو سایت ورگ هم دکتر عظیمی در مورد تمدن بی شهر صحبت کردند که فکر کنم عنوان مناسبی باشه :

    بررسی اشیای به دست آمده از گورهای متعدد در تپه مارلیک نشان می‌دهد که در این ناحیه یک طبقه برتر که احتمالن ضمن آن‌که صاحب احشام زیادی بوده، فرمانده و سالارجنگ نیز بوده و به اعتبار قدرت نظامی و تامین امنیت ساکنان، بر آنان سروری می‌کرده.
    وجود ابزار و آلات جنگی پرشمار در گورها نشانه آن است که اکثر افراد دست‌کم وظیفه دفاع نیز به عهده داشته‌اند.
    طبقه برتر که در گورهای طبقاتی مارلیک نیز به خوبی هویداست، مازاد محصول را که عمده آن به صورت دام و احشام بوده تصاحب می‌کرده است. اما به یقین می‌توان گفت که این مازاد به اندازه‌ای نبوده است تا به هستی یافتن شهر و یا شهرهایی بینجامد. شاید بتوان این تمدن را تمدن بی‌شهر نامید که از اندک بودن مازاد محصول ناشی می‌شد.

    پاسخ
  • آذر ۲۷, ۱۳۹۲ در۵:۲۶ ق.ظ
    پیوندیکتا

    می دونی چیه برام سخته بتونم به خودم بقبولونم که کوچ نشینی اینهمه تمدن بیافرینه
    خب اینا که اون جام های طلا رو می ساختن که تو دنیا بی نظیره باید یه کوره ای چه میدونم کارخونه ای داشته باشن برای اینکار دیگه. نه؟
    اگه کوچ نشین بودن این کارخونه رو با خودشون حمل می کردن؟
    گاو در زمان باستان که هیچ هنوز هم از نظر گشاورزی موجود مهم و باارزشیه
    به امید پیدا کردن شهر در مناطق باستانی
    چون بدون وجود شهر همه چی نسبیه

    پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *