معماری گیلکی، میراث فراموش شده

یکی از مهمترین وجوه سازنده یک فرهنگ و تمدن ناشی از آن، معماری آن می باشد. به عبارت دیگر، معماری یک فرهنگ همچون آئینه ای است که ابعاد و زوایای ناپیدای روحیات مردمان یک عصر را به خوبی نمایان می سازد. با مطالعه و بررسی معماری یک قوم می توان به درک تام و تمامی از روابط اجتماعی، باورداشتها، ارزشهای اجتماعی و آرزوهای آن مردم نائل آمد. هر فرهنگ unique یگانه ای حائز معماری یکتا و منحصر به فرد خود است. به عنوان مثال معماری رومی، معماری پارسی در قالب بناهایی چون تخت جمشید و … ، معماری یونانی، معماری ژاپنی و… هریک به تنهایی حکایت سرگذشت تاریخی یک قوم و ملت را در خود نهان دارد.
با این مقدمه می خواهم به مبحث مغفول و فراموش شده معماری منحصربه فرد گیلکی بپردازم . معماری زیبا و روح افزایی که با ورود یکسویه مظاهر مدرنیسم در محاق فراموشی بلکه نابودی قرار گرفته است.

 
معماری، یکی از مهمترین وجوه متمایزکننده یک فرهنگ از سایر فرهنگهاست. به عنوان مثال اگر من به شما عکسی از یکی از شهرهای اروپایی نشان بدهم شما صرفا با مشاهده تصویر و بدون اینکه من چیزی به شما بگویم از روی معماری بناها حدس خواهید زد که مثلا این عکس متعلق به انگلیس است چرا که سبک معماری انگلیسی است و یا اینکه متعلق به ایتالیا است به علت شکل خاص بناها. به عبارت دیگر معماری یکی از وجوه ممیزه یک فرهنگ اصیل و پایدار است اما متاسفانه نوع ساخت و سازهای کنونی در شهر رشت و بسیاری از شهرهای گیلان به هیچ عنوان با مشخصه ها و وجوه ممتاز معماری گیلکی همخوانی ندارد. در اینجا لازم است خاطرنشان سازم که معماری گیلکی به هیچ عنوان بدین معنا نیست که مثلا سقف بناها شیروانی باشد یا از سفال در بام منازل استفاده شود بلکه مقصود این است برخی از اصول و مظاهر سبک معماری منحصر به فرد گیلکی که ریشه در سنت و تاریخ مردمان گیلک زبان دارد در ساخت بناهای جدید ملحوظ گردد.
 
متاسفانه شورای شهر و شهرداری رشت و سایر شهرهای گیلان به این مقوله مهم و حائز اهمیت کوچکترین ارزشی قائل نیستند ازاینرو به اعضای محترم شورای شهر رشت مشفقانه توصیه می شود با بهره گیری از متخصصان بومی معماری و و کسانی که دغدغه فرهنگ اصیل گیلانی را دارند برخی ملاکها و اصول منتج از سبک معماری بومی گیلک را با حفظ اصالت آن نوسازی نموده و به عنوان آیتمهایی که در ساخت بناهای جدید می بایستی ملحوظ گردد به صورت ظابطه و قانون درآورده و آن را به سازندگان بناها ابلاغ نمایند تا موروفولوژی شکل ظاهری شهر رشت از این حالت مغشوش، آشفته و بیگانه با تاریخ اصیل قوم گیلک خارج شده و همخوان با هویت اصیل بومی مردمان گیلک زبان باشد. شایان ذکر است امروزه برخی از مظاهر معماری کهن و سنتی گیلکی را در برخی از بافتهای شهری قدیمی نظیر محله ساغریسازان یا خواهرامام همچنان ملاحظه می کنیم این بناها آئینه تمام نمای معماری گذشته مردمان گیلک زبان و به نوعی تاریخ گویای گیلان زمین است برخی از این بناها حائز ارزش تاریخی و فرهنگی فوق العاده بالایی است اما متاسفانه ملاحظه می شود که این بناها درحال تخریب و به حال خود رها شده اند و احتمالا در آینده تبدیل به آپارتمانهای بی روح خواهند شد شاید لازم باشد برای یادآوری اصالت معماری بومی گیلان ، برخی از محلات و بناهای قدیمی، ولو با هزینه های عمومی از بودجه شهری، حفظ و پاسداری و به آیندگان منتقل شود در این محلات بعضا با برخی از مظاهر بی بدیل معماری گیلکی نظیر اورسی یا پنجره های رنگین مواجه می شویم که مع الاسف درحال نابودی است و به نظر می رسد متولی دلسوزی نیز برای برای حفظ این مواریث فرهنگی گرانقدر وجود ندارد.
 

بسیاری از عناصر مندرج در معماری سنتی گیلکی را می توان نوسازی نموده و در ساخت بناهای جدید بازتعریف نمود باشد تا معماری جدید گیلانی نیز روح معماری کهن آبا و اجدادیمان را درخود داشته باشد
به امید آن روز

 

http://caspiland.com/wp-content/uploads/1013082_530891140304038_103662472_n.jpg

4 دیدگاه در “معماری گیلکی، میراث فراموش شده

  • آذر ۳, ۱۳۹۲ در۹:۰۸ ق.ظ
    پیوندیکتا

    به نظر من باید معماری سنتی و ملی گیلان رو با معماری های مدرن و … در اروپا، آسیا و فلات ایران و خاورمیانه پیوند زد.
    معماری متأسفانه برای ما حکم عکس یادگاری رو گرفته که یه خونه ی قدیمی ببینیم و ازش عکس بگیریم و بذاریم تو سایت و فیس بوکمون
    باید در عین حفظ ارزش های سنتی نمودها و المان های معماری دیگر سبک های معماری و یا ذهنیات خودمون رو در معماری گیلان به کار بگیریم تا معماری گیلان به درد موزه نخوره و با زمان حرکت رو به جلو داشته باشه

    پاسخ
  • آذر ۳, ۱۳۹۲ در۶:۳۳ ب.ظ
    پیوندیکتا

    معماری خانه های جنوب کاسپین دقیقا به یک شکل هست که داره کم کم از بین میره و فراموش میشه . زیاد شدن ویلا های بی روح و تغییر سبک زندگی باعث شده دیگه اون خونه های قدیمی رو نبینیم . منم با دامون و مهیار موافقم . باید از معماری سنتی تو معماری شهری ایده بگیریم .

    هر ساله خیلی ها از شهر های مختلف ایران و خارج از کشور به سرزمین های سرسبز جنوب کاسپین سفر میکنند و جالب ترین تجربه برای این مسافر ها میتونه زندگی با سبک و سیاق گیلکان و قرارگیری در فضای سنتی آنان باشد.

    پاسخ
  • آذر ۵, ۱۳۹۲ در۱۱:۵۲ ق.ظ
    پیوندیکتا

    البته موتا جان مساکن سنتی به شکل کامل رو در محیط های شهری امروز نمیشه مورد استاده قرار بگیره (از نظر نما، شامل تلار و سقف گالی پوش و …)
    به نظر من معماری سنتی با مثلن معماری پست مدرن و … تلفیق باید بشه
    و این نیازمند تلاش دانشجوها و اساتید معماری هست
    به امید اون روز

    پاسخ
  • آذر ۵, ۱۳۹۲ در۶:۵۰ ب.ظ
    پیوندیکتا

    منظور منم استفاده از نما ها و سقف و … بود تو معماری مدرن . چند تا عکس از هتل های شیک و مدرن تو یزد دیده بودم که کاملا سبکش مثل کاروانسرا های قدیمی یزد بود و سعی کرده بودند اون روح و سنتی رو وارد معماری هتل های مدرن بیارند .

    پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *