کاس ها (کاسپیان و کاسیان)

یکی از بزرگترین و قدیمی ترین اقوامی که در جنوب دریای کاسپین  زندگی میکردند کاس ها بودند . کاس ها قبل از آمدن آریایی ها  در کناره ی غرب دریای کاسپین از محل تلاقی رود کرا و ارس تا جنوب و جنوب غربی این دریا می زیستند . قوم کاس از دو تیره ی کاس پی و کاس سی تشکیل میشد. پی به معنای رود یا آب است و کاس پی یعنی کاسی های ساحل نشین و سی هم به معنای سنگ و کوه است و به کاس سی یعنی کاسی های کوه نشین .

 

نام این قوم در منابع تاریخی به صورت های کوشائیو، کوسایی، کیس سی، کوس س و کاس سی ثبت شده است. دانشمندانی مانند هنری فیلد، ارنست هرتسفلد و سر آرتر کیث بر این باورند که کاسپیان در هزاره ی چهارم و پنجم پیش از میلاد کشاورز بودند و دانش کشاورزی را در کنار دریاکناران کاسپین و اطراف رود سند، جیحون، سیحون، دجله و فرات منتشر کردد. لازم به ذکر است که کاس ها به دلیل شهرت و اهمیت خود در دنیای باستان ، دریایی که اکنون با نام خزر در ایران مشهور است و اقوام مختلفی در طول تاریخ در کنار آن زیسته اند را به نام خود ثبت کرده اند.نام کاس ها در گیلان و مازندران و سایر نقاط ایران در اعلام جغرافیایی باقی مانده است، مانند نام واژه های کاسان، کاسی سرا، کاس احمدان در قسمت غربی گیلان.هم چنین به جز دریای کاسپین که در نقشه های جهانی به این نام معروف است، کوه قفقاز (کوه کاس) و شهر قزوین(کاسپین) . کاشان نام خود را از قوم کاس گرفته اند. این نامواژه ها از جمله شواهد سکونت کاس ها در دوسوی البرز در زمان های دور هستند .

 

بر پایه های گزارش های مورخان پیشین و پژوهش های محققان و باستان شناسان دوره ی معاصر، کاس ها از قدیمی ترین اقوام شناخته شده پیش از آریائیان در فلات ایران به شمار می روند، پس از قرن ها زندگی در نواحی ساحلی و کوهستانی کرانه ی شرقی، غربی و جنوبی دریای کاسپین به دلایلی چون افزایش جمعیت و تراکم جمعیت و یا فشار اقوام مهاجر، ناگزیر به طرف سرزمین های جدید حرکت کردند. در همین راستا، گروهی از آنان که کاس پی خوانده می شدند، با پشت سر گذاشتن سرزمین های شمالی البرز، به سوی دامنه های جنوبی البرز سرازیر شدند و در آن سرزمین ها جای گرفتند و گروهی دیگر که کاس سی نام گرفتند با گذشتن از کوهستان های شمال ایران، وارد غرب ایران شدند و بر خاور و باختر رشته کوه های زاگرس چیرگی یافتند.

 

استرابون، جغرافی دان و وقایع نگار مشهور یونان باستان خاستگاه کاس سی های(کاسیان)  باختر ایران را جنوب رود ارس و کنار دریای کاسپی معرفی می کنند و آنان را مهاجرانی می دانند که از کنار آن دریا به زاگرس و میان رودان راه یافتند. وی در نوشته هایش مسیر مهاجرت کاس سی ها را که در یادداشت های تاریخی با نام های مختلف یاد شده اند. از دریاکناران به زاگرس (نواحی کردستان، کرمان شاهان، لرستان) و میان رودان دانسته است.
بارتولد خاور شناس معروف روسی بر این باور است که کاسپیان همان کاسیان هستند که زندگی در سواحل دریای کاسپی را به کوهستان های باختر ایران ترجیح دادند و به همراه سایر تیره ای از کاسی هایی (کاسیت ها) به شمار می آورد که در باختر ایران از قدرت و نفوذ فراوانی برخوردار شدند.

 

 برخی از مورخان دنیای باستان مانند پلین این نام را به تمام قبایل و اقوام ساکن سواحل جنوبی دریای کاسپین که یک گروه زبانی مشترک را در مقابل گروه زبان مادی تشکیل می دادند، اطلاق می کند .
بعضی از کارشناسان محققان نژاد و زبان کاس ها را هندواروپایی دانسته اند ولی دیاکونوف، مورخ و باستان شناس روسی با رد این دیدگاه،  که هنوز مدارکی معتبر به دست نیامده تا نشان دهد کاس ها از نظر نژادی یا زبانی با اقوام هندواروپایی مرتبط بوده اند. به باور وی، آنان از دوران دیرین که کسی به یاد ندارد، در بخش هایی از ایران زندگی می کردند.

 

پروفسور گیرشمن نیز بر پایه ی تحقیقات گسترده ی خود که درباره ی نخستین اقوام ساکن در فلات ایران انجام داده اند، بر این باور است که نام کاس سی یا کاس پی ممکن است مفهوم نژادی وسیع تری از نام قومی واحد اشته باشد و همه اقوام آسیایی (غیر هندواوپایی، غیر ترک، غیر شرق دور و غیر سامی) را که ایران را به اشغال خود در آوردند در بر گیرد.

 

ممکن است بگویید این انسان ها از کجا آمده اند که جزء هیچ کدام از دستجات بالا نیستند در پاسخ باید گفت که : درباره ی زمان پیدایش انسان و آغاز فعالیت او بر روی کره زمین، بر اساس فسیل های یافته شده از بشر اولیه، دیدگاه های گوناگونی ارائه شده است. بسیاری از دانشمندان بر این باورند که یک میلیون سال پیش (هم زمان با آغاز دوران چهارم زمین شناسی) انسان های اندیشمند پیدا شدند. تا کنون، تمامی دانشمندان، شرق آفریق را منشا انسان دانسته اند. بر اساس دیدگاه دانشمندان، انسان های نخستین پس از حضور در آفریقا، به اروپا، آسیا مهاجرت کردند و در سرتاسر این دوقاره پراکنده شدند. در طی این فرآیند، انسان های نخستین وارد خاور میانه و فلات ایران شدند و دسته هایی از آنان در جست و جوی مکانی بهتر برای زندگی، به مرور در نواحی جنوبی دریای کاسپین جای گرفتند .
 

منابع:

[۱]- ویکی گیلکی، کاسپین

[۲]- کتاب گیلان (اول جلد) گروه پژوهشگران ایران انتشارات

[۳]- هر نام دیگری به‌جز (کاسپین) برای دریای شمال ایران اشتباه و غیرقابل پذیرش است، گفت‌وگو با استاد قربان فاخته

[۴]- This article is based on: R. Schmitt, Caspians

3 دیدگاه در “کاس ها (کاسپیان و کاسیان)

  • تیر ۲۴, ۱۳۹۴ در۱۱:۱۷ ب.ظ
    پیوندیکتا

    nejad sifid ha jonob caspiane darya jahesh bokode
    Ite matlabam biginivisid dar morede vaje gilak ke lak pascande makan ise va va dar vaghe gilake Mani be mahale zendegikodan gil ha va kole gilN mazandaran shomal ghazvin o Tehran semnan o khode got an be sarzamin gilak hat or ki mazandaranian o somal semnan o goran kgoshane zabane gidi gelaki etegad farhangi joghrafiaee as saman mohemtarin ramze Ami isabe.

    پاسخ
  • Pingback: سخنگوی دولت: من از نژاد و قوم کاسی‌ها هستم | کاسپی سامؤن

  • اردیبهشت ۱۸, ۱۳۹۵ در۲:۱۹ ق.ظ
    پیوندیکتا

    خدای قوم کاسی ها کاسیوو کاشیو بود کاسیو یعنی خدای ماده ها کاشیو یعنی خدای نر ها مردمانی که به این دو خدا اعتقاد داشتن کاس و کاش معروف شدن کاس یعنی الت زن کاش یعنی الت مرد با جمع بستن کاس یا کاش کاسی کاشی کاسان کاشان کاسیان کاشیان کاشپین کاسپین مثل جمع بستن کرد کردی کردها کردستان بوجود امد کاسیو و کاشیو دو جن هستن توی پاکستان قفقاز مصر کسانی که مرتاض میشوند دو جن بسیار قوی تسخیر میکنن به نام کاسیو کاشیو

    پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *